İşyerinde Psikolojik Şiddet ”Mobbing”

İşyerinde psikolojik şiddet hakkında konuşmaya başlamadan önce bilinen adıyla ”Mobbing nedir?” bunu tanımlamakta fayda olacaktır. ”Mobbing bir iş yerinde bir veya daha fazla kişinin, genellikle bir diğer kişiye sistematik ve uzun süreli olarak saldırgan ve düşmanca davranışlar yönelttiği, zarar verici ve yıkıcı bir süreç olarak kabul edilmektedir.” Dolayısıyla tanımdan da anlaşılacağı üzere bir olayın mobbing olarak adlandırılabilmesi için bu olumsuz davranışların seçilen kişiye(kurbana) karşı sistematik ve sürekli olarak yapılması gerekmektedir. Mobbing yalnızca psikolojik olmamakla birlikte fiziksel ve cinsel mobbing olarak da karşımıza çıkmaktadır.

Mobbing’in Aşamaları

Mobbing yapan kişi(saldırgan) seçtiği kurbanın aşamalı bir şekilde işi bırakmasını amaçlamaktadır. İlk adım olarak saldırgan bir anlaşmazlık çıkararak hedef aldığı kişinin yaptığı bir hatayı veya yaşanan bir olaydaki çatışmayı kişiselleştirir. Bu aşama ile çalışma ortamında henüz çok görünür olmayan bir kutuplaşma meydana getirir.

İkinci aşamada saldırgan artık açık bir şekilde saldırgan eylemlerde, psikolojik saldırılarda ve tacizlerde bulunmaya başlamıştır. Burada söylemlerle ve davranışlarla karşı tarafın mesleki yeterliliği, iş ahlakı ve profesyonelliği üzerine yıkıcı eleştirilerde bulunulur. Bu sayede mağdurun yaptığı işin değersizleştirilmesi, şahsının da itibarsızlaştırılması neticesinde özsaygısında ve çalışma motivasyonunda bir düşüş meydana gelir. Mağdur kişi kendisini çalışma ortamında rahat hissedemez ve kendisine yönelik algısı bozulmaya başlar. Bu durum kişinin işe gitmek istememesine, yataktan çıkmak istememesine, kendisini işe yaramaz biri olarak görmesine neden olur. Artık mağdur kişi için çalışma ortamı hayatta kalmak için mücadele vermesi gereken bir savaş meydanına dönüşmüştür.

Üçüncü aşamada kurban durumun çözülmesi için yönetimle işbirliği yapmak istemektedir. Fakat yetkililer genelde işyerinde kişilerarası bir sorun olduğunda bu durumun gün yüzüne çıkmasını istemedikleri için olayların üstünü kapatmaya ve mağduru susturmaya çalışırlar. Dolayısıyla mağdur buradan da beklediği desteği bulamaz. Zira mobbingin azımsanmayacak bir kısmı zaten ast-üst ilişkisinin vermiş olduğu hiyerarşiye sığınarak ”çalışma motivasyonunu ve verimini arttırmak” amacıyla yapılıyormuş gibi gösterilir. Dolayısıyla bu ilişki içersinde mağdur av, saldırgan ise avcı olarak av pes edene kadar çatışmaya devam ederler.

Son olarak mağdur daha fazla dayanamaz ve kendisine açıkça yöneltilen suçlamalar karşısında ya işinden istifa eder ya da yönetim tarafından işine son verilir. Bu olayın etkileri, travma sonrası stres bozukluğunu tetikler. Uzun süre psikolojik baskıya maruz kalmış olmak duygusal gerilim ve onu izleyen psikosomatik rahatsızlıkları da beraberinde getirebilir. Bu aşamada mağdur bu sürecin etkisini özel yaşamında da yaşamaya başlar.

İşyerinde Psikolojik Şiddetin Nedenleri

Bireysel ve Toplumsal Nedenler

Mobbinge zemin hazırlayan en önemli toplumsal neden; güçlü olanın zayıf olanı yok edebileceğine ilişkin ortak inançtır. Toplum olarak korku kültürünü bir kenara bırakıp kişisel  ve örgütsel ilişkilerimizi insani saygı çerçevesine oturtamadığımız takdirde ne yazık ki saygıyı, baskıyla ve hiyerarşinin sağladığı güçle elde etmeye devam edeceğiz. Zira bir toplumda -özel veya kurumsal- ilişki örüntüleri insana verilen önem doğrultusunda şekillenmektedir. İnsana verilen değer arttıkça kişinin yalnızca insan olduğu için var olan haklarına saygı da o nispette artacaktır.

Mobbingin bireysel nedenlerine baktığımızda ise mobbinge maruz kalan kişilerin genelde kariyer planlamalarında güçlü bir rakip veya tehdit olarak algılandığını görmekteyiz. Bu kişiler çalışkan ve girişken kişilik özellikleri sergilemelerine rağmen psikolojik taciz davranışını sergileyen kişilerin hayal kırıklığına uğramış, özsaygısı düşük, başarısızlıkla baş edemeyen ve hatalarının sorululuğunu almaktan kaçınan kişilik özelliklerine sahip olduğu kabul edilmektedir.

Örgütsel ve Yönetsel Nedenler

İşyerinde psikolojik taciz vakalarının yaşanmasında yanlış personel seçimi ve işe alımı, dönemsel işçi istihdamı, rekabet ortamı, terfi sürecinin işleyişi, adil değerlendirme mekanizmalarının yoksunluğu gibi faktörler etkili olmaktadır. Bunun yanında iş tanımlarının belirsiz olması, örgütsel liderliğin ve stres yönetiminin zayıf olması, zamanın ve kaynakların yönetimindeki yetersizlikler de mobbingin örgütsel nedenleri arasında gösterilmektedir.

Kaynak:

Sosyal Güvenlik Kurumu-İşyerinde Psikolojik Taciz El Kitabı

Buradan anasayfaya dönebilirsiniz. Buradan kişisel gelişim hakkında birçok yazıya ulaşabilirsiniz.

Okumalısın!

İnsanoğlunun Yeni Uzvu: Cep Telefonları

Bugün neredeyse herkesin elinde bir akıllı telefon mevcut. İş için kullanılan ikinci telefonları bu hesaplamaya dahil etmiyorum bile. Hatta bu durum öyle bir hal...

Can Sıkıntısı Neden Can Sıkar?

''Canım sıkıldı'' ifadesini kullanmayanımız yoktur sanırım. Peki ama nedir bu şiddetle kaçınmaya çalıştığımız can sıkıntısı? Bugün üzerine çok konuşulmayan ve konuşmayı da çok sevmediğimiz...

Sınav Kaygısıyla Başa Çıkma Rehberi

Sınav kaygısı yaşamayanımız yoktur sanırım. Fakat nedense herkes var olan sınav kaygısıyla nasıl başa çıkacağını düşünür ama kimse neden sınav kaygısı yaşadığını düşünmez! Beni...

Bizi Takip Edin!

33,313BeğenenlerBeğen
12,345TakipçilerTakip Et
44,123TakipçilerTakip Et
5,554AboneAbone Ol